zurück zur Rubrik
                  

De Turi Oberli


Limpiweier im Regi


8. Oberi-Mundaartkolumne
vom Richart Eereschpèrger


Min Meedie-Favorit
S git Ziitgnosse, die händ wäg miiren elektromediaalen Underernèèrig Verbaarme mit mer. Nid wil i d Müesaal vom Mundaart Schriibe uf mi nime. Deet bin i mit Kompi, Fax und Emäil uf em elekrotèchnische Stand vom ene durchschnittliche Meerzwäckschwiizer. Au nid, wil i käs Natel han und im Buss oder i der Èssbaan mis Privaatläbe nid chan vor em Räisepublikum uusbräite. Aber wil i kän Fèèrnsee ha. „Du bisch doch edèèwääg gaar nid imformiert“, han i scho müese ghööre, „bisch nid uf em Lauffende.“ - „I dène tuusig Stund, wo miir ooni Glotzchischten im Jaar gschänkt sind, chan ich mich über Zziitigen und de Raadioo bequèèm imformiere“, säg i dän amel. „Da liged sogaar no e paar Stunde drin, won i kreatiiv cha mitmache mit reschpäktloose Läserbrief oder mit Mundaartsändigen i de DRS-Räie „Schnabelwäid“. - Es isch waar, bi miir laufft de Raadioo vil, grad bi Handaarbeten und im Auto. Und wil i Zziitigen am Morge vor de föifen im Briefchaschte ha, ghöört s Ziitigläse zum Zmörgele. De Favorit isch und bliibt aber de Raadioo, wil s deet zwunge sind, aaschauli z schnören, also bi de Zueloser Bbilder müend mit de Spraach unenuehole. Und natüürli wäg de Musig.

S Regi - es Mues
Jetz chan aber die Musig na so schöön sii, wänn s Ziit isch für s Regionaalschurnaal Züri-Schaffuuse, dänn muen i uf DRS äis umstele. S Regi fangt ja au mit Musig aa, und das Signeet isch eerscht na vom ene Wintertuurer komponiert und gspilt, em Saxofonischt und Musikpriisträäger Romaan Wäissert vo de Mèèrggass. Und wänn dänn no vo Winti prichtet wiirt, spitz i d Ooren eerscht rächt.

Abstächer i Kchindhäit und Juget
S sind sofort Bilder us de Jugetziit uuftaucht, won i diemaal d Regi-Reporteri vo nöie Weier im Limpèèrgwald ghöört ha rede. Waldweier uf em Limpi sind wichtigi Oort gsii bin öisem Uufwachse: d Walchiweier. Käneggleert hä mer s uf Spaziergäng mit den Elteren, imer verbunde mit de Waarnig, nie eläi da hère z gaa und farbig uusgmaalet mit Gschichte vo vertrunkne Chind. Das im Walchiweierwasser au Läbesmüedi umchoo sind, hät s uhäimli gmacht, wie der Eschebèèrgturm, won au öppen en Verzwiifleten, e Hoffnigsloosi drababe ggumpet isch. Mit öisem Groossen und em Chöne schwüme sind dänn d Walchiweier in öisen Würkigs-Chräis iechoo wie d Toggeburger Chiisweier, d Tööss, de Huusemer- und de Pfäffiker See, d Tuur, der Undersee und de Rii. Wo mer als Sekischüeler öisi pubertifizitèèri Äigeständigkäit mit nöien (Über-) Näme händ wele besigle, sind nid d Walchiweier, aber ganz i de Nööchi s Waldbrüneli i de Chüestell zum Rituaalplatz von öisere Chnaabetauffi woorde: „Gäias, Gäias, Gäias!“ hät s dur de Limpèèrgwald gchide, wo mer de Walti Schwiizer im Brüneli ggautschet händ. Und: „Rugel! Puumaa! Smii! Schrule! Äiter! Stange!“ bi andernen Oberiaaner, „Knirps!“ bi miir sälber. E paar Jaar spööter hät en Bio-Profax vom Lee, won under em (Pfadi-) Übername „Husch“ gsäglet isch, der Aastooss zum en Aabigtüür ggèè, won i mit mim Jugetschwarm a de Walchiweier erläbt ha: Mit Föimer und Chessel hä mer deet für di ganz Klass Wasserfrösch gfange, wo nachanen in öisne Biologii-Üebige betöibt und seziert woorde sind! Das mer bäid us früener Chindhäit gwüsst händ, wie gföörli d Walchiweier sind, hät is bin öisere Lurchfangakzioon gägesiitig hebe laa. No, won all Frösche, wo mer pruucht händ, im Chessel gsi sind... Sider sind fascht füfzg Jaar is Land ggangen, und de Jugetschwarm und iich händ is i dère Ziit scho öppenemaal anenad ghebet - au i würkliche Gfaaren- und Kriisefäll.

Nöiji Weier, ...
En Gfaaren- und Kriisefall i de Natuur, de „Lootaar“-Sturm a de Wienacht 1999, hät wien a mäng andernen Oort tüüffi Wunden in Limpèèrgwald gschlage, driissg Hektaare grooss. Da draa hät iez die Regi-Reporteri am Raadioo erineret, wo si von eren Akzioon vo de Stadtfoorschtbetriib Winti prichtet hät. Deet und bi de Natuurschutz-Fachstell vom Kantoon isch d Idee uufchoo, mer chönti i günschtig gglägne „Lootaar“-Liechtige föif nöijiWeier aalegge. Öppe mit Flèchene vom ene halbe bis eme ganze Tenisfäld und ungfèèr vierhundert Meeter usenand, wäg der „ökoloogische Vernetzig“ oder wie das ghäisst. Nid mit stäile, verbouten Uufer wie d Walchiweier. Die sind, wie s ire Name säit, ja siinerziit als Wasserspiicher von ere Walchi, zum Tuech Walche (Verfilze) gstaut woorden und händ dän e Ziit lang i chalte Winter no s Iis für Bbrouerei Haldeguet ggliferet. Die nöie Weier i de Gäget vo der Eggezaastraass, der undere Hüttestraass und em Riitwääg im Röömerholz selid Biotoop, also Läbesrüüm für alergattig Wassertier wèèrden und au dernaa poue sii, mit ugföörliche, flachen Uufer. Nid das mer si us Sicherhäits- und andere Gründ nüme gägesiitig sell heben a dène nöie Weier. Aber gfrävlet wie siinerziit im Uuftraag vom „Husch“ wiirt natüürli scho lang nümen an öisne Günte. Daadefüür soorged nöiji Natuur- und Tierschutzgsetz. (Ich nimen aa, das me für Bbiologii muen uf Zuchtfröschen uuswiiche wie Ggurmè-Gaschtronomii. Hingäge zwiifl’ i, öb Formaliin-Betöibig bim Frösche-Sezieren und Reanimazioon mit Hèèrzmassaasch am uufgschnittne Frosch no mügli wèèr, wie siinerziit...) 

...nöiji Sitte
Aber d Reporteri vom Züri-Regi hät mi trotz alem a zaarti Erläbniss tänke laa. Si hät gsäit, mer wèèrdi d Waldwääg nööch a de nöie Weier verbii gaa laa, das Bbevölkerig i die Biotoop iibezoge wèèrdi und deet chön d Natuur beobachte. Won i doo zu miire liebe Frau Verandaa säge, jetz wèèrdi vilicht dänn en junge Püürschtel siire Flame hübscheli d Hand uf d Achsle legge zum eren en Wasserfrosch im e Limpiweier z zäigen oder es Mäitli wèèrd’ si am e Püürschtel heben us Schiss vor ere Ringelnatteren am Weierrand, do mäint min Jugetschwarm, ich seig ja schöön naiiv und vo vorgeschter. Eerschtens müest i mer eson es Liebespäärli vil-vil jünger voorstelen und zwäitens, und drittens wèèr zäme schoppe, söörfen oder golfe mega-gäiler als am ene Waldweier Tierli go beobachte, wo nid mit eme Muusklick subito zur Paarig z bringe wèèrid...